İdari Dava Sonrasında Anayasa Mahkemesine Bireysel Başvuru Ne Zaman Yapılır?

Anayasa Mahkemesine bireysel başvurunun 14. yılı, 23 Eylül 2026’da düzenlenen bir sempozyumla gündeme geldi. Bu vesileyle idari davalardan sonra sık sorulan bir soruya bakalım: İdare mahkemesinin kararı beklentiyi karşılamadığında Anayasa Mahkemesine başvurulabilir mi?

Başvurulabilir; ancak her olumsuz karar bireysel başvuru konusu yapılamaz. Bireysel başvuruda, kamu gücünün Anayasa ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamında korunan bir temel hakkı ihlal ettiği ileri sürülür. Anayasa Mahkemesi, idari davayı baştan sona yeniden gören bir temyiz mercii değildir.

Önce hangi yollar tüketilmelidir?

Kural olarak, ihlale neden olduğu ileri sürülen işlem veya karar için öngörülmüş idari ve yargısal başvuru yolları bireysel başvurudan önce tüketilmelidir. İdari davada bu değerlendirme, verilen kararın niteliğine ve o karar için açık olan kanun yollarına göre yapılır.

Örneğin istinaf veya temyiz yolu açık bir kararda, bu yolların durumu incelenmeden “doğrudan Anayasa Mahkemesine gidebiliriz” demek doğru olmaz. Başvuru yollarının usulüne uygun kullanılması da önemlidir. Anayasa Mahkemesi, bu şartı bireysel başvurunun ikincil niteliğinin bir gereği olarak açıklamaktadır. (6216 sayılı Kanun, m. 45; AYM’nin başvuru yollarına ilişkin açıklaması)

Bireysel başvuru süresi kaç gündür?

6216 sayılı Kanun’a göre bireysel başvuru, başvuru yollarının tüketildiği tarihten itibaren 30 gün içinde yapılmalıdır. Başvuru yolu öngörülmemişse süre, ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren işler.

Somut dosyada sürenin başlangıcını belirlerken nihai kararın tebliği, öğrenilmesi ve kararın hangi yolla kesinleştiği dikkatle incelenmelidir. Açık olmayan bir kanun yoluna başvurmanın süreyi yeniden başlatacağı varsayılmamalıdır. (6216 sayılı Kanun, m. 47/5; AYM’nin süre aşımına ilişkin açıklaması)

Başvuruda ne anlatılmalıdır?

“Mahkeme yanlış karar verdi” demek tek başına yeterli değildir. Başvuruda hangi temel hakkın, hangi işlem veya karar nedeniyle, nasıl ihlal edildiği somut biçimde açıklanmalıdır. Örneğin uyuşmazlığın özelliğine göre mahkemeye erişim, gerekçeli karar veya mülkiyet hakkına ilişkin bir iddia gündeme gelebilir. İlgili kararlar, tebligat bilgileri ve iddiayı destekleyen belgeler de başvurunun hazırlanmasında önem taşır.

Anayasa Mahkemesinin bireysel başvuru formu ve rehberi, başvurunun şekline ilişkin resmî başvuru kaynağıdır.

İhlal kararı verilirse dava otomatik olarak kazanılır mı?

Hayır. Anayasa Mahkemesi bir hak ihlali tespit ederse, ihlalin ve sonuçlarının giderilmesi için somut olaya uygun bir karar verir. Bu, koşullarına göre yeniden yargılama yapılmasını gerektirebilir. İhlal kararı, idari davadaki bütün taleplerin kendiliğinden kabul edildiği anlamına gelmez.

Sonuç: İdari dava sonrasında bireysel başvuru düşünülüyorsa önce açık başvuru yolları, ardından 30 günlük sürenin başlangıcı ve ileri sürülecek temel hak ihlali birlikte değerlendirilmelidir. Bu üç noktadaki hata, başvurunun esası incelenmeden reddedilmesine yol açabilir.

Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır. Başvuru yolu ve süresi, somut dosyanın usulî durumuna göre belirlenmelidir.

Bu konu uzman desteği gerektirmekte olup, sürecin bir avukat aracılığıyla takip edilmesini öneririz.

Gültutan & Partners / Av. Hasan Gültutan