İhtiyati Haciz Nedir? Şartları Nelerdir?

İhtiyati haciz, para alacağının ileride tahsil edilememesi riskine karşı borçlunun malvarlığının geçici olarak haczedilmesini sağlayan hukuki bir koruma tedbiridir.

Özellikle borçlunun mallarını devretme veya alacağın tahsilini güçleştirme ihtimalinin bulunduğu durumlarda ihtiyati haciz, alacaklının haklarının korunması açısından önemli bir yöntemdir.

İhtiyati Haciz Hangi Alacaklar İçin İstenebilir?

İcra ve İflas Kanunu'nun 257. maddesine göre, kural olarak;

• alacağın para alacağı olması,

• alacağın rehinle teminat altına alınmamış olması,

• borcun vadesinin gelmiş olması

gerekir.

Vadesi gelmiş para alacaklarında ihtiyati haciz talep edilebilir. Kanunda sayılan bazı istisnai durumlarda ise henüz vadesi gelmemiş alacaklar bakımından da ihtiyati haciz mümkündür.

Vadesi Gelmemiş Alacak İçin İhtiyati Haciz Alınabilir mi?

Evet, ancak yalnızca belirli şartlarda.

Borçlunun belirli bir yerleşim yerinin bulunmaması veya borçtan kurtulmak amacıyla;

• mallarını gizlemesi,

• mallarını kaçırması,

• kendisinin kaçmaya hazırlanması,

• alacaklının haklarını ihlal eden hileli işlemler yapması

gibi durumlarda vadesi gelmemiş alacak için de ihtiyati haciz talep edilebilir.

İhtiyati Haciz Nasıl Alınır?

Alacaklı, yetkili mahkemeye başvurarak ihtiyati haciz talebinde bulunur.

Mahkeme;

• alacağın varlığını,

• alacağın muaccel olup olmadığını,

• sunulan sözleşme, fatura, çek, senet ve diğer belgeleri,

• İİK m. 257 şartlarının gerçekleşip gerçekleşmediğini

değerlendirir.

İhtiyati haciz yargılamasında alacaklının iddiasını tam anlamıyla kesin olarak ispatlaması değil, mahkemeyi yeterli ölçüde ikna edecek deliller sunması önem taşır.

Mahkeme Teminat İster mi?

Kural olarak mahkeme, ihtiyati haciz kararı verirken alacaklıdan teminat göstermesini isteyebilir.

Teminatın amacı, ihtiyati haczin haksız çıkması hâlinde borçlunun veya üçüncü kişilerin uğrayabileceği zararları güvence altına almaktır.

Teminatın miktarı somut dosyanın özelliklerine göre mahkeme tarafından belirlenir.

Borçlunun Mallarını Kaçırması Şart mı?

Vadesi gelmiş ve rehinle temin edilmemiş para alacaklarında, İİK m. 257/1 bakımından borçlunun mutlaka mal kaçırdığının ayrıca ispatlanması şart değildir.

Ancak henüz vadesi gelmemiş bir alacak için ihtiyati haciz isteniyorsa kanunda belirtilen özel şartlardan birinin bulunması gerekir.

Hangi Mallara İhtiyati Haciz Konulabilir?

Şartları oluştuğunda borçlunun;

• banka hesapları,

• araçları,

• taşınmazları,

• üçüncü kişilerde bulunan alacakları,

• diğer haczedilebilir mal ve hakları

üzerine ihtiyati haciz uygulanabilir.

Ancak haczin kapsamı, alacak miktarı ve ölçülülük ilkesi dikkate alınarak değerlendirilir.

İhtiyati Haciz ile İcra Takibi Aynı Şey midir?

Hayır.

İhtiyati haciz, alacağı geçici olarak güvence altına alan bir tedbirdir. İcra takibi ise alacağın tahsil edilmesini amaçlayan cebri icra sürecidir.

Bu nedenle ihtiyati haciz kararı alınması, alacaklının daha sonra gerekli icra veya dava işlemlerini yapma yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.

İhtiyati Hacze İtiraz Edilebilir mi?

Evet. Borçlu veya şartları varsa ilgili üçüncü kişiler ihtiyati haciz kararına karşı kanunda öngörülen sebepler çerçevesinde itiraz edebilir.

Bu nedenle ihtiyati haciz talebinin alacağın dayanağını gösteren güçlü belgelerle hazırlanması önemlidir.

Sık Sorulan Sorular

Fatura alacağı için ihtiyati haciz alınabilir mi?

Fatura alacağı bakımından ihtiyati haciz mümkün olabilir. Ancak yalnızca faturanın bulunması her durumda yeterli değildir. Ticari ilişkinin dayanağı ve alacağın varlığına ilişkin diğer deliller de değerlendirilir.

Çek veya senet için ihtiyati haciz alınabilir mi?

Şartları oluştuğunda çek veya senede bağlı para alacakları için ihtiyati haciz talep edilebilir.

İhtiyati haciz kararı kesin haciz midir?

Hayır. İhtiyati haciz geçici bir hukuki koruma tedbiridir. Gerekli takip ve dava işlemlerinin süresinde yapılması gerekir.

Sonuç

İhtiyati haciz, özellikle borçlunun malvarlığının azalması veya alacağın tahsilinin güçleşmesi riskinin bulunduğu dosyalarda önemli bir hukuki koruma sağlar.

Ancak her alacak için otomatik olarak ihtiyati haciz kararı verilmez. Alacağın niteliği, vadesi, teminat durumu ve eldeki deliller birlikte değerlendirilmelidir.

Gültutan & Partners / Av. Hasan Gültutan