Blog

25 Temmuz
İnfaz Hukuku: Denetimli Serbestlik, Koşullu Salıverilme ve Açık Cezaevi
25.07.2026 Ceza Hukuku 18 görüntülenme

İnfaz Hukuku: Denetimli Serbestlik, Koşullu Salıverilme ve Açık Cezaevi

Bir ceza mahkemesi tarafından hapis cezasına hükmedilmesi, hükümlünün cezanın tamamını kesintisiz olarak kapalı ceza infaz kurumunda geçireceği anlamına gelmez. Hapis cezasının ne şekilde yerine getirileceği; suçun işlendiği tarih, suçun niteliği, cezanın miktarı, hükümlünün yaşı, tekerrür durumu, ceza infaz kurumundaki iyi hâli ve geçici kanun hükümleri dikkate alınarak belirlenir.

Bu nedenle yalnızca mahkeme kararında yazan hapis cezasına bakılarak kesin bir tahliye tarihi hesaplanması çoğu zaman mümkün değildir. Aynı miktarda hapis cezası alan iki kişinin infaz süresi; suç tarihleri, mahkûm oldukları suçlar veya mükerrirlik durumları nedeniyle farklı olabilir.

İnfaz hukukunda en çok karıştırılan kavramlar şunlardır:

  • Kapalı ceza infaz kurumu
  • Açık ceza infaz kurumu
  • Koşullu salıverilme
  • Denetimli serbestlik
  • İnfaz ertelemesi
  • Özel infaz usulleri
  • Konutta infaz
  • Tekerrür ve mükerrirlere özgü infaz
  • İyi hâl değerlendirmesi
  • Mahsup ve müddetname

Bu rehberde söz konusu kavramlar, güncel düzenlemeler ışığında ve hukukçu olmayan kişilerin de anlayabileceği şekilde açıklanmaktadır.

Kısa cevap: Denetimli serbestlik ve koşullu salıverilme aynı kurum değildir. Denetimli serbestlikte cezanın koşullu salıverilme tarihine kadar kalan belirli bölümü toplum içinde infaz edilir. Koşullu salıverilmede ise hükümlü, kanunda öngörülen süreyi iyi hâlli geçirerek ceza infaz kurumundan şartlı olarak çıkarılır ve hak ederek tahliye tarihine kadar denetime tabi olur.

İnfaz Hukuku Nedir?

İnfaz hukuku, ceza mahkemeleri tarafından verilen ve kesinleşen ceza ile güvenlik tedbirlerinin nasıl yerine getirileceğini düzenleyen hukuk dalıdır.

Ceza yargılamasında kişinin suçlu olup olmadığı ve hangi cezaya mahkûm edileceği belirlenir. İnfaz aşamasında ise kesinleşmiş cezanın:

  • Ne zaman infaza başlanacağı,
  • Hangi ceza infaz kurumunda çektirileceği,
  • Ne kadar süre kurumda kalınacağı,
  • Açık cezaevine ne zaman ayrılınacağı,
  • Denetimli serbestlikten yararlanılıp yararlanılamayacağı,
  • Koşullu salıverilme tarihinin ne olduğu,
  • Tutukluluk ve gözaltı sürelerinin nasıl mahsup edileceği,
  • Cezanın ertelenip ertelenemeyeceği,
  • Konutta veya hafta sonu infaz uygulanıp uygulanamayacağı

tespit edilir.

İnfaz hukukunun temel amacı yalnızca hükümlünün cezasını çekmesini sağlamak değildir. Cezanın caydırıcılığının korunması, hükümlünün yeniden suç işlemesinin önlenmesi, iyileştirilmesi ve topluma yeniden kazandırılması da infaz sisteminin amaçları arasındadır.

İnfaz Hukukunun Temel Mevzuatı

İnfaz hukukunun başlıca hukuki dayanağı 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanundur.

Bunun yanında şu düzenlemeler de önem taşır:

  • 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu
  • 4675 sayılı İnfaz Hâkimliği Kanunu
  • 5402 sayılı Denetimli Serbestlik Hizmetleri Kanunu
  • Açık Ceza İnfaz Kurumlarına Ayrılma Yönetmeliği
  • Denetimli Serbestlik Hizmetleri Yönetmeliği
  • Gözlem ve Sınıflandırma Merkezleri ile Hükümlülerin Değerlendirilmesine Dair Yönetmelik
  • Ceza İnfaz Kurumlarının Yönetimi ile Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Yönetmelik
  • Geçici infaz düzenlemelerini içeren kanun hükümleri

İnfaz hesabında yalnızca kanunun güncel metnine bakılması da her zaman yeterli değildir. Ceza hukukunda lehe kanunun uygulanması ilkesi ve geçici maddeler nedeniyle suç tarihinde yürürlükte olan düzenlemeler de incelenmelidir.

İnfaz Hesaplama Nasıl Yapılır?

İnfaz hesaplaması, mahkûmiyet kararında yazılı cezanın basit bir matematik işlemiyle bölünmesinden ibaret değildir.

Sağlıklı bir infaz hesabı için en az şu bilgiler gereklidir:

  1. Suçun işlendiği tarih
  2. Suçun türü
  3. Verilen hapis cezasının miktarı
  4. Kararın kesinleşme tarihi
  5. Hükümlünün daha önceki mahkûmiyetleri
  6. Tekerrür hükümlerinin uygulanıp uygulanmadığı
  7. Gözaltı ve tutuklulukta geçen süre
  8. Birden fazla ceza bulunup bulunmadığı
  9. Hükümlünün yaşı ve sağlık durumu
  10. Örgütlü veya terör suçu bulunup bulunmadığı
  11. Geçici infaz hükümlerinden yararlanma şartları
  12. İyi hâl durumu

Bu bilgiler değerlendirilerek genellikle şu tarihler belirlenir:

  • Ceza infaz kurumuna giriş tarihi
  • Koşullu salıverilme tarihi
  • Denetimli serbestliğe ayrılma tarihi
  • Hak ederek tahliye tarihi
  • Açık cezaevine ayrılma tarihi

Hak ederek tahliye tarihi nedir?

Hak ederek tahliye tarihi, mahkûm olunan hapis cezasının tamamının infaz edilmiş sayılacağı tarihtir.

Koşullu salıverilen kişi cezaevinden çıkmış olsa da cezası hukuken tamamen sona ermiş sayılmaz. Koşullu salıverilme ile hak ederek tahliye tarihi arasındaki dönem, koşullu salıverilme denetim süresidir.

Mahsup nedir?

Mahsup; kişinin aynı suç nedeniyle gözaltında, tutuklulukta veya özgürlüğünü kısıtlayan belirli tedbirler altında geçirdiği sürelerin kesinleşen cezadan indirilmesidir.

Örneğin kişi yargılama sırasında altı ay tutuklu kalmış ve daha sonra hapis cezasına mahkûm edilmişse, koşulları bulunduğu ölçüde bu altı aylık süre cezasından mahsup edilir.

Mahsup hesabındaki hata, tahliye tarihini doğrudan etkileyebilir. Bu nedenle tutukluluk başlangıç ve bitiş tarihleri ile kişinin başka dosyadan hükümlü veya tutuklu olup olmadığı dikkatle incelenmelidir.

Koşullu Salıverilme Nedir?

Koşullu salıverilme, hapis cezasının kanunda öngörülen bölümünü ceza infaz kurumunda iyi hâlli olarak geçiren hükümlünün cezasının kalan kısmını kurum dışında tamamlamasına imkân veren infaz kurumudur.

Koşullu salıverilme bir beraat, af veya cezanın tamamen ortadan kalkması değildir.

Hükümlü cezaevinden çıkar; ancak hak ederek tahliye tarihine kadar kanunda öngörülen koşullara tabi olmaya devam eder.

Koşullu salıverilmenin genel şartları nelerdir?

Genel olarak şu şartlar aranır:

  • Mahkûmiyet hükmünün kesinleşmiş olması
  • Kanunda öngörülen infaz süresinin tamamlanması
  • Hükümlünün iyi hâlli olduğunun belirlenmesi
  • Koşullu salıverilmeye engel özel bir durumun bulunmaması
  • Yetkili merci tarafından koşullu salıverilme kararı verilmesi

Koşullu salıverilme kararı otomatik bir hesap işleminden ibaret değildir. Süre şartıyla birlikte iyi hâl değerlendirmesi de yapılır.

Koşullu salıverilme oranı kaçtır?

5275 sayılı Kanun’un 107. maddesinde genel koşullu salıverilme sistemi düzenlenmiştir.

Genel infaz rejiminde süreli hapis cezaları bakımından kural olarak cezanın yarısının ceza infaz kurumunda iyi hâlli geçirilmesi gerekir.

Ancak bazı suçlar ve hükümlü grupları bakımından daha ağır oranlar uygulanabilir. Suçun niteliğine göre cezanın üçte ikisinin veya dörtte üçünün infaz kurumunda geçirilmesi gerekebilir.

Özellikle:

  • Bazı kasten öldürme suçları,
  • İşkence ve eziyet suçları,
  • Cinsel dokunulmazlığa karşı bazı suçlar,
  • Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti,
  • Devletin güvenliğine karşı suçlar,
  • Anayasal düzene karşı suçlar,
  • Terör suçları,
  • Örgütlü suçlar,
  • Mükerrirlere özgü infaz rejimi

bakımından genel orandan farklı düzenlemeler gündeme gelebilir.

Bu nedenle “Her hükümlü cezasının yarısını yatar” şeklindeki ifade hukuken doğru değildir.

Örnek infaz hesabı neden yanıltıcı olabilir?

Dört yıl hapis cezası alan bir kişi bakımından yalnızca “yarısı iki yıldır” denilmesi yeterli değildir.

Şu soruların da cevaplanması gerekir:

  • Suç hangi tarihte işlendi?
  • Hangi suçtan ceza verildi?
  • Tekerrür uygulanmış mı?
  • Tutuklulukta geçen süre var mı?
  • Denetimli serbestlik şartları oluşmuş mu?
  • Geçici infaz düzenlemesi uygulanıyor mu?
  • Hükümlü iyi hâlli mi?
  • Başka kesinleşmiş cezalar var mı?

Bu unsurlardan biri dahi tahliye tarihini değiştirebilir.

İyi Hâl Nedir ve Nasıl Belirlenir?

Koşullu salıverilme, açık cezaevine ayrılma ve denetimli serbestlik bakımından en önemli şartlardan biri iyi hâldir.

İyi hâl değerlendirmesinde yalnızca hükümlünün disiplin cezası alıp almadığına bakılmaz.

İdare ve gözlem kurulu tarafından genel olarak:

  • Kurum kurallarına uyma durumu,
  • Eğitim ve iyileştirme programlarına katılımı,
  • Kurum personeli ve diğer hükümlülerle ilişkileri,
  • Çalışma faaliyetlerine katılımı,
  • Sorumluluk bilinci,
  • Yeniden suç işleme riski,
  • Mağdura ve işlediği suça yaklaşımı,
  • Disiplin durumu,
  • Topluma uyum sağlama kapasitesi

değerlendirilir.

Hükümlünün açık cezaevine ayrılma, denetimli serbestlik veya doğrudan koşullu salıverilme değerlendirmesinde iyi hâlli olmadığına karar verilirse yeniden değerlendirme süresi üç aydan az ve bir yıldan fazla olmayacak şekilde belirlenir.

İyi hâl kararına itiraz edilebilir mi?

Evet. İdare ve gözlem kurulu kararlarına karşı infaz hâkimliğine şikâyet yoluna başvurulabilir.

İnfaz hâkimliği kararına karşı da kanunda öngörülen süre içinde ağır ceza mahkemesine itiraz edilmesi mümkündür.

İtirazda yalnızca “iyi hâlliyim” şeklinde genel bir ifade kullanılması yerine, kurul kararının hangi maddi veya hukuki nedenle hatalı olduğu açıklanmalıdır.

Denetimli Serbestlik Nedir?

Denetimli serbestlik, hükümlünün koşullu salıverilme tarihine kadar kalan belirli süresini ceza infaz kurumu dışında, denetim ve yükümlülükler altında geçirmesini sağlayan infaz yöntemidir.

Denetimli serbestlik:

  • Af değildir.
  • Mahkûmiyeti ortadan kaldırmaz.
  • Cezayı silmez.
  • Sabıka kaydını kendiliğinden kaldırmaz.
  • Hükümlünün hiçbir yükümlülüğe tabi olmadan serbest bırakılması anlamına gelmez.

Hükümlünün cezasının infazı toplum içinde devam eder.

Denetimli serbestliğin genel şartları

5275 sayılı Kanun’un 105/A maddesi kapsamında genel olarak:

  • Hükümlünün iyi hâlli olması,
  • Açık ceza infaz kurumunda bulunması veya açık cezaevine ayrılmaya hak kazanması,
  • Koşullu salıverilmesine belirli bir sürenin kalması,
  • Denetimli serbestlikten yararlanmak istemesi,
  • Kanuni ve idari şartları taşıması

gerekir.

Genel sistemde koşullu salıverilme tarihine bir yıl veya daha az süre kalması, denetimli serbestlik bakımından temel süre kuralıdır. Bununla birlikte suç tarihi ve geçici maddeler nedeniyle bazı hükümlüler bakımından farklı süreler uygulanabilir.

Yeni onda bir şartı nedir?

2025 yılında yapılan değişiklikle, denetimli serbestlikten yararlanmak isteyen hükümlünün ceza infaz kurumunda belirli bir asgari süre geçirmesi zorunlu hâle getirilmiştir.

Güncel düzenlemeye göre hükümlü:

  • Beş günden az olmamak üzere,
  • Koşullu salıverilme tarihine kadar ceza infaz kurumunda geçirmesi gereken sürenin en az onda birini

ceza infaz kurumunda geçirmiş olmalıdır.

Örneğin koşullu salıverilme tarihine kadar kurumda geçirilmesi gereken toplam süre 360 gün ise bunun en az onda biri olan 36 günün ceza infaz kurumunda geçirilmesi gerekir.

Ancak bu değişiklik, yürürlüğe girdiği tarihten önce işlenen suçlar bakımından uygulanmaz. Kanuna eklenen geçici hükümle yeni onda bir şartının geçmiş suçlara uygulanmaması kabul edilmiştir.

Bu nedenle suç tarihi bilinmeden yalnızca ceza miktarına bakılarak “kaç gün cezaevinde kalınacağı” söylenemez.

Denetimli serbestlik süresi üç yıl mı, bir yıl mı?

Genel kural ile geçici düzenlemeler birbirinden ayrılmalıdır.

Genel sistemde denetimli serbestlik süresi kural olarak koşullu salıverilme tarihine kalan bir yıllık dönemdir.

Bununla birlikte belirli suç tarihlerine ve şartlara bağlı geçici düzenlemeler, bazı hükümlülere daha erken açık cezaevine ve denetimli serbestliğe ayrılma imkânı tanımaktadır.

Bu nedenle internette yer alan “Denetimli serbestlik üç yıl oldu” şeklindeki genel ifadeler yanıltıcıdır. Üç yıllık erken ayrılma imkânı herkes için geçerli kalıcı bir genel kural değildir.

31 Temmuz 2023 Tarihli Geçici İnfaz Düzenlemesi

2025 yılı sonunda kabul edilen düzenlemeyle, belirli istisnalar dışında 31 Temmuz 2023 ve öncesinde işlenen suçlar bakımından bazı hükümlülere:

  • Açık ceza infaz kurumuna üç yıl daha erken ayrılma,
  • Denetimli serbestlikten üç yıl daha erken yararlanma

imkânı tanınmıştır.

Bu düzenleme kamuoyunda zaman zaman “Kovid düzenlemesi” veya “31 Temmuz düzenlemesi” olarak adlandırılmaktadır.

Açık cezaevine üç yıl erken ayrılmanın şartları

Düzenleme kapsamındaki hükümlülerden:

  • Toplam hapis cezası on yıldan az olanların kapalı kurumda en az bir ay,
  • Toplam hapis cezası on yıl veya daha fazla olanların kapalı kurumda en az üç ay

geçirmesi ve normal mevzuata göre açık cezaevine ayrılmalarına üç yıl veya daha az süre kalması gerekir.

Şartların oluştuğu tarihte açık ceza infaz kurumuna ayrılma değerlendirmesi yapılabilir.

Denetimli serbestliğe üç yıl erken ayrılmanın şartları

Düzenleme kapsamındaki hükümlülerin, talepleri hâlinde ve açık ceza infaz kurumunda en az üç ay kalmış olmak şartıyla denetimli serbestlikten üç yıl erken yararlanması mümkün olabilir.

Hangi suçlar kapsam dışındadır?

Düzenlemede özellikle şu suç grupları kapsam dışında bırakılmıştır:

  • Terör suçları
  • Örgütlü suçlar
  • Belirli yakınlara, kadına, çocuğa veya kendisini savunamayacak kişiye karşı işlenen bazı kasten öldürme suçları
  • Cinsel saldırı
  • Çocuğun cinsel istismarı
  • Deprem nedeniyle yapıların yıkılması, çökmesi veya hasar görmesi sonucunda meydana gelen öldürme suçları

Bu istisnaların suçun hukuki niteliği ve mahkûmiyet hükmü üzerinden dikkatle değerlendirilmesi gerekir.

Denetimli Serbestlikte Uygulanabilecek Yükümlülükler

Denetimli serbestliğe ayrılan hükümlü hakkında somut olayın özelliklerine göre çeşitli yükümlülükler belirlenebilir.

Bunlardan bazıları şunlardır:

  • Belirli aralıklarla denetimli serbestlik müdürlüğüne başvurma
  • Belirlenen programlara katılma
  • Kamuya yararlı bir işte ücretsiz çalışma
  • Belirli yer veya bölgelere gitmeme
  • Belirli programlara devam etme
  • Bir konut veya bölgede denetim altında bulunma
  • Elektronik cihazla takip
  • Eğitim veya rehabilitasyon faaliyetlerine katılma
  • Uyuşturucu veya alkol bağımlılığına yönelik programa devam etme
  • Belirlenen kişilerle veya çevrelerle ilişki kurmama

Yükümlülüklerin türü, hükümlünün risk ve ihtiyaç değerlendirmesine göre belirlenebilir.

Denetimli serbestlik imza ihlali ne sonuç doğurur?

Hükümlünün belirlenen günlerde müdürlüğe başvurmaması veya yükümlülüklere uymaması ihlal olarak değerlendirilebilir.

Ancak her gecikme doğrudan cezaevine dönüş sonucu doğurmaz. Mazeretin bulunup bulunmadığı, ihlalin niteliği, tekrarı ve hükümlünün genel uyumu değerlendirilir.

Sağlık sorunu, doğal afet veya belgelendirilebilir zorunlu neden varsa bu durum gecikmeksizin denetimli serbestlik müdürlüğüne bildirilmelidir.

Denetimli serbestlik yanar mı?

Uygulamada kullanılan “denetimli serbestliğin yanması” ifadesi, hükümlünün yükümlülüklere uymaması veya denetimli serbestlikten yararlanma şartlarını ihlal etmesi nedeniyle kalan cezasının ceza infaz kurumunda çektirilmesinin gündeme gelmesini ifade eder.

Özellikle:

  • Israrlı şekilde yükümlülüklere uymamak,
  • Denetim planını ihlal etmek,
  • Müdürlüğe başvurmamak,
  • Denetimli serbestlikten vazgeçmek,
  • Kanunda belirtilen diğer ihlal hâlleri

kuruma iade sonucunu doğurabilir.

Her olay kendi koşullarına göre değerlendirilir. Kuruma dönüş kararına karşı başvurulabilecek hukuki yollar ayrıca incelenmelidir.

Açık Ceza İnfaz Kurumu Nedir?

Açık ceza infaz kurumları, hükümlülerin çalıştırılmasına ve meslek edinmesine öncelik verilen, dış güvenlik görevlisi bulunmayan ve kurum güvenliğinin hükümlülerin sorumluluk bilincine dayandığı ceza infaz kurumlarıdır.

Açık cezaevi, kişinin serbest olduğu anlamına gelmez. Hükümlünün cezası ceza infaz kurumunda devam eder.

Ancak açık cezaevlerinde:

  • Çalışma imkânları,
  • Eğitim faaliyetleri,
  • İzin uygulamaları,
  • Dış dünyayla uyum programları,
  • Topluma yeniden kazandırma çalışmaları

kapalı kurumlara göre daha geniş olabilir.

Açık Cezaevine Ayrılma Şartları

Açık cezaevine ayrılma şartları; cezanın miktarına, suçun türüne, hükümlünün iyi hâline ve koşullu salıverilme tarihine kalan süreye göre değişir.

Genel olarak:

  • Hükümlünün iyi hâlli olması,
  • Kapalı kurumda geçirilmesi gereken asgari süreyi tamamlaması,
  • Koşullu salıverilme tarihine yönetmelikte belirtilen sürenin kalması,
  • Açık cezaevine ayrılmaya engel disiplin veya güvenlik durumunun bulunmaması,
  • İdare ve gözlem kurulu değerlendirmesinin olumlu olması

gerekir.

Bazı kısa süreli hapis cezalarında hükümlünün doğrudan açık ceza infaz kurumuna alınması mümkün olabilir. Ancak suç türü, tekerrür, örgüt veya terör bağlantısı ve daha önce açık cezaevinden firar gibi durumlar doğrudan açık kuruma ayrılmayı engelleyebilir.

Açık cezaevine ayrılma işlemini kim yapar?

Açık ceza infaz kurumlarına ayrılma işlemleri Cumhuriyet başsavcılıkları tarafından yürütülmektedir.

İdare ve gözlem kurulunun iyi hâl değerlendirmesi ile ilgili infaz savcılığının hesabı bu süreçte önem taşır.

Erken açık cezaevine ayrılma mümkün mü?

Güncel değerlendirme sisteminde hükümlünün:

  • Gelişim puanının belirlenen eşik puanı karşılaması,
  • İdare ve gözlem kurulunca erken iyileşme gösterdiğinin kabul edilmesi,
  • İyi hâlli olması

durumunda kapalı kurumda kalması gereken toplam sürenin onda birine kadar daha erken açık cezaevine ayrılması mümkün olabilir.

Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü açıklamasına göre güncel eşik puan 60’tır.

Açık cezaevinden kapalı cezaevine dönüş nedenleri

Hükümlü şu nedenlerle kapalı cezaevine gönderilebilir:

  • Firar
  • İzin ihlali
  • Ağır disiplin ihlalleri
  • Kurum düzenini ciddi biçimde bozma
  • Açık kurum şartlarını kaybetme
  • Yeni bir tutuklama kararı
  • Başka bir mahkûmiyetin infaz rejimini değiştirmesi
  • Güvenlik veya iyi hâl değerlendirmesinin olumsuzlaşması

Kapalı kuruma iade kararının gerekçesine göre infaz hâkimliğine başvuru imkânı değerlendirilebilir.

Mükerrirlere Özgü İnfaz Rejimi

Tekerrür, daha önce işlenen bir suçtan verilen hüküm kesinleştikten sonra kanunda belirtilen süre içinde yeni bir suç işlenmesi hâlinde gündeme gelir.

Mahkeme kararında hükümlü hakkında TCK’nın 58. maddesinin uygulanmasına karar verilmişse ceza, mükerrirlere özgü infaz rejimine göre yerine getirilir.

Tekerrür:

  • İnfaz oranını,
  • Koşullu salıverilme tarihini,
  • Denetim süresini,
  • Açık cezaevine ayrılma sürecini

etkileyebilir.

İkinci kez mükerrir koşullu salıverilebilir mi?

Önceki düzenlemede ikinci kez mükerrir olan hükümlüler bakımından koşullu salıverilme yasağı bulunmaktaydı.

2025 yılında yapılan değişiklik sonucunda ikinci defa tekerrür hâlinde de süreli hapis cezaları bakımından koşullu salıverilme imkânı getirilmiş; bu kişiler için koşullu salıverilme oranının dörtte üç olarak uygulanması kabul edilmiştir.

Bu değişiklik, ikinci kez mükerrir olan herkesin derhal tahliye edileceği anlamına gelmez. Cezanın miktarı, mahsup, suç tarihi, iyi hâl ve diğer infaz şartları ayrıca değerlendirilir.

Özel İnfaz Usulleri

Bazı kısa süreli hapis cezalarının ceza infaz kurumunda kesintisiz biçimde yerine getirilmesi yerine, hükümlünün kişisel ve ailevi durumu gözetilerek özel infaz usulleri uygulanabilir.

Özel infaz usulleri şunlardır:

  • Hafta sonu infaz
  • Geceleyin infaz
  • Hafta içi günlerde infaz
  • Konutta infaz

Bu usullerin uygulanması otomatik değildir. İnfaz hâkiminin karar vermesi gerekir.

Hafta Sonu veya Geceleyin İnfaz

Kasten işlenen suçlar nedeniyle hükmedilen toplam üç yıl veya daha az süreli hapis cezaları ile taksirle öldürme suçu hariç olmak üzere taksirli suçlardan verilen toplam beş yıl veya daha az süreli hapis cezalarının belirli şartlarda:

  • Hafta sonları,
  • Gece saatlerinde veya
  • Hükümlünün iş ve aile durumuna göre hafta içi günlerde

özel usulle infazına karar verilebilir.

Bu sınırlar 2025 yılında genişletilmiştir.

Özel infaz usulüne karar verilirken:

  • Suçun niteliği,
  • Hükümlünün kişiliği,
  • İş ve aile durumu,
  • Kurum düzeni,
  • Toplum güvenliği,
  • İnfazın amacına uygunluk

değerlendirilir.

Her üç yıl veya altındaki ceza otomatik olarak hafta sonu infaz edilmez.

Konutta İnfaz

Konutta infaz, hapis cezasının belirlenen konutta yerine getirilmesidir.

Güncel düzenlemeye göre belirli yaş gruplarındaki kadın, çocuk ve yaşlı hükümlüler açısından toplam hapis cezası sınırları şöyledir:

Hükümlünün durumuKonutta infaza konu olabilecek toplam ceza
Kadın veya çocuk hükümlüÜç yıl veya daha az
Altmış beş yaşını bitirmiş hükümlüÜç yıl veya daha az
Yetmiş yaşını bitirmiş hükümlüDört yıl veya daha az
Yetmiş beş yaşını bitirmiş hükümlüBeş yıl veya daha az
Seksen yaşını bitirmiş hükümlüAltı yıl veya daha az

Bu sınırlar 2025 değişikliğiyle genişletilmiştir.

Konutta infaz kararı verilirken toplum güvenliği, hükümlünün kişisel durumu ve infazın amacı değerlendirilir.

Ağır hastalık veya engellilik nedeniyle konutta infaz

Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına mahkûm olanlar hariç olmak üzere, ağır hastalık veya engellilik nedeniyle ceza infaz kurumu koşullarında hayatını tek başına sürdüremeyeceği tespit edilen hükümlülerin cezasının konutta çektirilmesine karar verilebilir.

Bunun için:

  • Sağlık durumunun kanunda belirtilen usulle tespit edilmesi,
  • Kişinin kurum koşullarında hayatını yalnız idame ettirememesi,
  • Toplum güvenliği bakımından ağır ve somut tehlike oluşturmayacağının değerlendirilmesi

gerekir. Karar infaz hâkimi tarafından verilir.

Konutta infaz, cezanın kaldırılması değildir. Elektronik izleme ve diğer denetim yöntemleri uygulanabilir.

İnfazın Ertelenmesi

İnfazın ertelenmesi ile Türk Ceza Kanunu’ndaki hapis cezasının ertelenmesi birbirinden farklıdır.

Hapis cezasının ertelenmesi

Hapis cezasının ertelenmesi, ceza mahkemesinin mahkûmiyet hükmü kurulurken karar verdiği bir kurumdur. Şartları varsa kısa süreli hapis cezası cezaevinde infaz edilmez ve kişi denetim süresine tabi tutulur.

İnfazın ertelenmesi

İnfazın ertelenmesi ise kesinleşmiş bir hapis cezasının belirli nedenlerle daha sonraki bir tarihte infaz edilmesidir.

Şu durumlarda gündeme gelebilir:

  • Ağır hastalık
  • Gebelik ve doğum
  • Hükümlünün kişisel veya ailevi zorunlulukları
  • Ceza süresi ve suç türü bakımından kanuni şartların bulunması

Terör, örgütlü suçlar, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar ve bazı ağır suçlar bakımından erteleme imkânı sınırlı olabilir.

Başvurunun kabulü otomatik değildir. Sağlık raporları, toplumsal tehlike ve kaçma riski gibi unsurlar değerlendirilir.

İnfaz Hâkimliği Nedir?

İnfaz hâkimliği, ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazı sırasında ortaya çıkan belirli uyuşmazlıkları inceleyen yargı merciidir.

İnfaz hâkimliğine şu konularda başvurulabilir:

  • İdare ve gözlem kurulu kararları
  • İyi hâl değerlendirmesi
  • Disiplin cezaları
  • Açık cezaevine ayrılmama
  • Denetimli serbestliğe ilişkin bazı kararlar
  • Kurum içindeki hak ve işlemler
  • Özel infaz usulü talepleri
  • Konutta infaz
  • İnfaz sırasında yapılan işlem veya faaliyetler

Başvuru süresi, kararın türüne göre değişebileceğinden işlemin tebliğ tarihi mutlaka not edilmelidir.

İnfaz hâkimliği kararlarına karşı ağır ceza mahkemesine itiraz edilebilir.

İnfaz Savcılığına Başvuru Nasıl Yapılır?

İnfaz hesabı ve müddetnameyle ilgili bir hata bulunduğu düşünülüyorsa hükümlü, müdafii veya şartlarına göre ilgilisi infaz savcılığına dilekçe sunabilir.

Dilekçede:

  • Hükümlünün kimlik bilgileri
  • Ceza infaz kurumu bilgisi
  • Mahkeme ve dosya numarası
  • Kesinleşen ceza
  • Hatalı olduğu düşünülen hesaplama
  • Mahsup edilmesi gereken süreler
  • Talebin hukuki dayanağı
  • İlgili karar ve belgeler

açıkça gösterilmelidir.

Cumhuriyet başsavcılığının işlemine karşı uyuşmazlığın niteliğine göre infaz hâkimliğine başvuru yapılabilir.

İnfaz Başvurusunda Gerekli Belgeler

Başvurunun konusuna göre şu belgeler gerekebilir:

  • Kesinleşme şerhli mahkeme kararı
  • İlam
  • Müddetname
  • Toplama kararı
  • Sabıka kaydı
  • Tutukluluk ve tahliye belgeleri
  • Gözaltı kayıtları
  • İdare ve gözlem kurulu kararı
  • Disiplin kurulu kararı
  • Sağlık kurulu raporu
  • Adli Tıp Kurumu raporu
  • Yaş ve nüfus kayıtları
  • İşyeri ve çalışma belgeleri
  • Aile durumunu gösteren belgeler
  • İkametgâh belgesi
  • Denetimli serbestlik evrakı
  • Önceki infaz dosyaları

Eksik belgeyle yapılan başvuru, talebin reddine veya incelemenin uzamasına neden olabilir.

İnfaz Başvurularında Harç ve Masraflar

İnfaz hâkimliğine yapılan şikâyetler, klasik hukuk davalarındaki gibi yüksek nispi harçlara tabi değildir.

Bununla birlikte başvurunun niteliğine göre:

  • Tebligat giderleri,
  • Sağlık raporu giderleri,
  • Belge temin masrafları,
  • Avukatlık ücreti,
  • Uzman görüşü giderleri

gündeme gelebilir.

Avukatlık ücreti, avukat ile müvekkil arasındaki sözleşmeye ve Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi’ne göre belirlenir.

Maddi durumu yetersiz olan kişiler, şartları varsa baronun adli yardım hizmetlerine başvurabilir. Ancak ceza infaz kurumunda bulunmak tek başına ücretsiz avukat görevlendirilmesini zorunlu kılmaz.

Uygulamada Sık Karşılaşılan İnfaz Sorunları

Suç tarihi yerine karar tarihinin esas alınması

Geçici infaz hükümlerinde çoğu zaman suç tarihi önemlidir. Kararın verildiği veya kesinleştiği tarihe bakılarak yapılan değerlendirme hatalı olabilir.

Suçun yanlış nitelendirilmesi

Mahkûmiyetin hangi suçtan verildiği, uygulanacak infaz oranını ve geçici düzenlemelerden yararlanmayı etkiler.

Tutukluluk süresinin eksik mahsup edilmesi

Başka dosyalarla çakışan tutukluluk dönemleri ve farklı mahkeme kararları nedeniyle mahsup hataları yaşanabilir.

Tekerrür kaydının gözden kaçırılması

Mahkeme hükmünde tekerrür uygulanmışsa infaz hesabı genel hükümlere göre yapılamaz.

Birden fazla cezanın yanlış toplanması

Bir kişi hakkında birden fazla kesinleşmiş ceza varsa koşullu salıverilmenin belirlenmesi amacıyla toplama kararı gerekebilir.

İyi hâlin otomatik hak sanılması

Disiplin cezası bulunmaması olumlu bir durumdur; ancak tek başına iyi hâlli kabul edilmek için her zaman yeterli değildir.

Geçici düzenlemenin herkese uygulandığının düşünülmesi

31 Temmuz 2023 düzenlemesi herkes için geçerli değildir. Suç tarihi, suç türü ve kurumda geçirilen süre incelenmelidir.

Açık cezaevi ile denetimli serbestliğin karıştırılması

Açık cezaevindeki kişi hâlen ceza infaz kurumundadır. Denetimli serbestlikte ise ceza toplum içinde infaz edilir.

İnfaz Hukukunda Sık Yapılan Hatalar

  1. Yalnızca verilen cezanın miktarına göre tahliye tarihi hesaplamak
  2. Suç tarihini dikkate almamak
  3. İnternetteki genel “yatar hesabı” tablolarına güvenmek
  4. Tekerrür hükümlerini gözden kaçırmak
  5. Tutukluluk süresini eksik hesaplamak
  6. Denetimli serbestliği koşullu salıverilme sanmak
  7. Üç yıllık geçici düzenlemenin herkesi kapsadığını düşünmek
  8. İdare ve gözlem kurulu kararına süresinde itiraz etmemek
  9. Denetimli serbestlik yükümlülüklerini önemsiz görmek
  10. Sağlık nedeniyle erteleme veya konutta infazı otomatik hak sanmak
  11. Birden fazla ilamın birlikte etkisini değerlendirmemek
  12. Hükmün kesinleşmeden infaz edileceğini düşünmek
  13. Mahkemece uygulanan tekerrür kararının infaz savcılığınca yok sayılabileceğini sanmak
  14. Yeni kanun değişikliğinin geçmişte işlenen tüm suçlara uygulanacağını düşünmek

İnfaz Hukukunda Avukat Desteğinin Önemi

İnfaz hukukunda yapılacak birkaç günlük hesaplama hatası dahi kişi özgürlüğünü doğrudan etkileyebilir.

Özellikle şu durumlarda profesyonel hukuki destek alınması faydalı olabilir:

  • Birden fazla kesinleşmiş ceza bulunması
  • Tekerrür veya ikinci kez tekerrür uygulanması
  • Uyuşturucu, cinsel suç, örgüt veya terör mahkûmiyeti
  • 31 Temmuz 2023 düzenlemesinden yararlanma tartışması
  • Tutukluluk süresinin mahsup edilmemesi
  • Açık cezaevine ayrılma talebinin reddedilmesi
  • İyi hâl kararının olumsuz olması
  • Denetimli serbestliğin ihlal edildiği iddiası
  • Ağır hastalık veya engellilik bulunması
  • Konutta infaz talebi
  • Hafta sonu veya gece infazı talebi
  • İnfazın ertelenmesi
  • Müddetname hatası
  • Toplama kararı sorunu
  • Yurt dışında geçen özgürlük kısıtlamalarının mahsubu

Avukat desteğinin amacı kesin tahliye sözü vermek değil; dosyadaki mahkûmiyet hükümlerini, suç tarihlerini ve infaz mevzuatını birlikte inceleyerek hukuken doğru başvurunun yapılmasını sağlamaktır.

Sonuç

İnfaz hukuku, ceza mahkemesi tarafından verilen hapis cezasının ne kadarının kapalı veya açık cezaevinde, ne kadarının denetimli serbestlik altında geçirileceğini belirleyen teknik bir alandır.

Genel koşullu salıverilme oranı bazı suçlarda yarı olarak uygulanırken suçun niteliği, tekerrür ve özel düzenlemeler nedeniyle bu oran değişebilir. Denetimli serbestlik genel olarak koşullu salıverilme tarihine kalan son bir yıllık dönem bakımından uygulanmakla birlikte, geçici hükümler bazı hükümlülere daha erken ayrılma imkânı tanıyabilir.

2025 yılında yapılan değişikliklerle:

  • Yeni suçlar bakımından denetimli serbestlik öncesinde en az beş gün ve kurumda geçirilmesi gereken sürenin en az onda biri kadar cezaevinde kalma şartı getirilmiş,
  • İkinci kez mükerrirlerin belirli koşullarda koşullu salıverilmesine imkân tanınmış,
  • Hafta sonu, gece ve konutta infaz sınırları genişletilmiş,
  • Ağır hastalık veya engellilik nedeniyle konutta infazın kapsamı yeniden düzenlenmiştir.

Ayrıca 31 Temmuz 2023 ve öncesinde işlenen belirli suçlar bakımından üç yıl erken açık cezaevine ve denetimli serbestliğe ayrılma imkânı getirilmiştir. Ancak bu düzenleme bütün hükümlüleri ve bütün suçları kapsamamaktadır.

İnfaz hesabı yapılırken suç tarihinin, kesinleşen cezanın, mahsup sürelerinin, suç türünün, tekerrürün ve geçici kanun hükümlerinin birlikte değerlendirilmesi gerekir. Hak kaybı yaşamamak için yalnızca genel internet hesaplamalarına dayanılmamalı, somut infaz dosyası üzerinden hukuki inceleme yapılmalıdır.

Sık Sorulan Sorular

Denetimli serbestlik ile koşullu salıverilme aynı mıdır?

Hayır. Denetimli serbestlikte koşullu salıverilme tarihine kalan belirli süre toplum içinde infaz edilir. Koşullu salıverilmede hükümlü, cezasının kanunda belirtilen bölümünü iyi hâlli geçirdikten sonra cezaevinden şartlı olarak çıkar.

Denetimli serbestlik süresi kaç yıldır?

Genel kural bir yıldır. Ancak suç tarihi ve geçici düzenlemeler nedeniyle bazı hükümlüler daha erken denetimli serbestlikten yararlanabilir.

Denetimli serbestlik üç yıl oldu mu?

Herkes için geçerli genel bir üç yıllık denetimli serbestlik düzenlemesi bulunmamaktadır. 31 Temmuz 2023 ve öncesinde işlenen belirli suçlara ilişkin geçici düzenleme, şartları taşıyan hükümlülere üç yıl erken yararlanma imkânı tanımaktadır.

Bir yıl ceza alan kişi cezaevine girer mi?

Suçun tarihi ve türüne göre değişir. 2025 değişikliğinden sonra işlenen suçlarda, denetimli serbestlik için en az beş gün ve koşullu salıverilmeye kadar kurumda geçirilmesi gereken sürenin en az onda biri kadar ceza infaz kurumunda kalma şartı bulunmaktadır.

İki yıl ceza alan ne kadar cezaevinde kalır?

Yalnızca ceza miktarı üzerinden kesin cevap verilemez. Suç tarihi, suç türü, tekerrür, mahsup, iyi hâl ve geçici düzenlemeler incelenmelidir.

Her hükümlü cezasının yarısını mı yatar?

Hayır. Genel rejimde yarı oranı bulunmakla birlikte bazı suçlarda üçte iki, mükerrirlikte veya özel rejimlerde farklı oranlar uygulanabilir.

İkinci kez mükerrir koşullu salıverilebilir mi?

2025 değişikliğiyle ikinci kez mükerrirlerin süreli hapis cezaları bakımından dörtte üç oran üzerinden koşullu salıverilebilmesine imkân tanınmıştır.

Açık cezaevine doğrudan girilebilir mi?

Cezanın miktarı, suçun niteliği, tekerrür durumu ve yönetmelik şartlarına göre bazı hükümlüler doğrudan açık ceza infaz kurumuna alınabilir. Her kısa ceza için otomatik olarak uygulanmaz.

Açık cezaevi serbestlik anlamına gelir mi?

Hayır. Açık cezaevindeki hükümlünün hapis cezası kurumda infaz edilmeye devam eder.

Açık cezaevinden denetimli serbestliğe nasıl çıkılır?

Hükümlünün iyi hâlli olması, kanuni süreyi tamamlaması, açık cezaevinde bulunması veya ayrılmaya hak kazanması ve talepte bulunması gerekir.

Açık cezaevine ayrılma talebi reddedilirse ne yapılabilir?

Ret kararının niteliğine göre infaz hâkimliğine şikâyet yoluna başvurulabilir.

İyi hâl neye göre belirlenir?

Disiplin durumu, kurum kurallarına uyum, eğitim ve iyileştirme faaliyetleri, çalışma, sorumluluk bilinci ve yeniden suç işleme riski birlikte değerlendirilir.

Disiplin cezası denetimli serbestliği engeller mi?

Disiplin cezasının türü, kesinleşmesi, kaldırılıp kaldırılmadığı ve iyi hâle etkisi değerlendirilir. Her disiplin işlemi aynı sonucu doğurmaz.

Denetimli serbestlikte imzaya gitmezsem ne olur?

Mazeretsiz ve tekrarlanan ihlaller, denetimli serbestliğin kaldırılmasına ve kalan cezanın cezaevinde infazına neden olabilir. Geçerli mazeret derhal bildirilmelidir.

Denetimli serbestlikte şehir dışına çıkılabilir mi?

Denetim planına ve yükümlülüklere bağlıdır. Adres veya şehir değişikliği öncesinde müdürlüğe bilgi verilmesi ve gerektiğinde izin alınması gerekir.

Denetimli serbestlikte yurt dışına çıkılabilir mi?

Hükümlünün yükümlülüklerine ve hakkında başka bir yurt dışı çıkış yasağı bulunup bulunmadığına göre değişir. İzin alınmadan hareket edilmemelidir.

Denetimli serbestlikte yeni suç işlenirse ne olur?

Yeni suçun niteliği ve kesinleşme durumu, denetimli serbestlik ile koşullu salıverilmenin geri alınması bakımından sonuç doğurabilir.

Tutukluluk süresi cezadan düşülür mü?

Aynı suça veya mahsup şartlarını taşıyan bir özgürlük kısıtlamasına ilişkin tutukluluk süresi cezadan mahsup edilebilir.

Karakolda gözaltında geçen süre mahsup edilir mi?

Kanuni şartları varsa gözaltında geçirilen süre de hapis cezasından mahsup edilir.

Ev hapsinde geçen süre cezadan düşülür mü?

Konutunu terk etmeme adli kontrolü altında geçen sürenin mahsubu, kanunda belirlenen oran ve şartlara göre yapılır. Hesap somut dosya üzerinden incelenmelidir.

Müddetname nedir?

Müddetname; hükümlünün ceza süresini, mahsup edilen dönemleri, koşullu salıverilme ve hak ederek tahliye tarihlerini gösteren infaz belgesidir.

Müddetname hatalıysa ne yapılır?

İnfaz savcılığına düzeltilme talebi sunulabilir. Uyuşmazlığın niteliğine göre infaz hâkimliğine başvuru yapılabilir.

Birden fazla ceza nasıl infaz edilir?

Her ceza hukuken varlığını korur. Koşullu salıverilme hesabı için cezaların toplanmasına ilişkin karar alınması gerekebilir.

Hafta sonu ceza infazı kimlere uygulanır?

Kasten işlenen suçlarda toplam üç yıl veya daha az; taksirle öldürme hariç taksirli suçlarda toplam beş yıl veya daha az hapis cezaları bakımından infaz hâkimi tarafından değerlendirilebilir.

Gece infazı nedir?

Hükümlünün cezasını belirlenen saatlerde ceza infaz kurumunda geçirerek gündüz iş ve aile yaşamını sürdürmesine imkân veren özel infaz usulüdür.

Üç yıl ceza alan herkes hafta sonu infazdan yararlanır mı?

Hayır. Ceza miktarının uygun olması tek başına yeterli değildir. Suç, hükümlünün durumu, toplum güvenliği ve infazın amacına uygunluk değerlendirilir.

Konutta infaz kimlere uygulanabilir?

Kadın veya çocuk hükümlüler, belirli yaşı tamamlayan hükümlüler ile ağır hastalık veya engellilik nedeniyle kurumda hayatını yalnız sürdüremeyen kişiler, kanuni şartlar varsa konutta infazdan yararlanabilir.

Seksen yaşını geçen hükümlü cezaevine girer mi?

Yaş tek başına cezanın ortadan kalkmasını sağlamaz. Toplam altı yıl veya daha az hapis cezalarında konutta infaz değerlendirilebilir. Daha yüksek cezalarda sağlık ve diğer özel hükümler incelenir.

Kanser hastası olan kişi tahliye edilir mi?

Hastalık tek başına otomatik tahliye nedeni değildir. Hastalığın cezaevi koşullarında hayatı yalnız sürdürmeye engel olup olmadığı ve toplum güvenliği bakımından ağır tehlike bulunup bulunmadığı resmî raporlarla değerlendirilir.

İnfaz hastalık nedeniyle ertelenebilir mi?

Evet. Kanuni şartlar ve sağlık raporları mevcutsa infazın ertelenmesi mümkün olabilir. Suç türü ve toplum güvenliği değerlendirmesi önemlidir.

Hamile hükümlünün cezası ertelenir mi?

Gebelik ve doğum nedeniyle infazın ertelenmesine ilişkin özel hükümler bulunmaktadır. Sağlık durumu ve kanuni şartlar somut dosya üzerinden değerlendirilir.

İnfaz hâkimliğine başvuru süresi kaç gündür?

Başvurunun konusu ve kararın türüne göre süre değişebilir. Kararın tebliğ tarihi esas alınarak ilgili özel hüküm incelenmelidir.

İnfaz hâkimliği kararına itiraz edilebilir mi?

Evet. Kanunda öngörülen süre içinde ağır ceza mahkemesine itiraz edilebilir.

İnfaz hesabını e-Devlet’ten öğrenebilir miyim?

UYAP Vatandaş Portal üzerinden dosya ve bazı karar bilgilerine ulaşılabilir. Ancak kesin infaz hesabı için müddetname ve infaz dosyasının incelenmesi gerekir.

Af çıkmış mıdır?

Denetimli serbestlik, koşullu salıverilme veya erken açık cezaevine ayrılma düzenlemeleri af değildir. Ceza hukuken varlığını ve infazını sürdürür.


Bu Yazıyı Paylaş:

ARA İLETİŞİM ONLINE