Tedbir Nafakası Ödenmezse Ne Yapılır?

Boşanma davası devam ederken mahkeme, eşlerin geçimi ve çocukların bakımına ilişkin geçici önlemler alabilir. Bu kapsamda hükmedilen tedbir nafakası bazen düzenli ödenmez, bazen de hiç ödenmez. Böyle bir durumda alacağın icra yoluyla tahsili ile nafaka kararına uyulmaması nedeniyle şikâyet başvurusu ayrı ayrı değerlendirilmelidir.

Tedbir nafakası nedir?

Türk Medenî Kanunu’nun 169. maddesine göre hâkim, boşanma veya ayrılık davası açıldığında, dava süresince gerekli geçici önlemleri kendiliğinden alır. Eşlerin geçimi ve çocukların bakımına ilişkin tedbir nafakası da bu önlemler arasındadır. Ödemenin başlangıcı, miktarı ve hangi aralıklarla yapılacağı mahkeme kararından okunmalıdır.

Tedbir nafakası geçici bir önlemdir. Bu nedenle boşanma davasının sonunda verilen yoksulluk veya iştirak nafakasıyla aynı dönem için iki kez alacak hesaplanmamalı; ara karar ve nihai hüküm birlikte incelenmelidir.

Ödenmeyen tedbir nafakası için icra takibi yapılabilir mi?

Evet. Tedbir nafakasının ödenmemesi hâlinde, muaccel olmuş taksitlerin tahsili için icra takibi başlatılabilir. Boşanma davasının tamamen sonuçlanmasını beklemek zorunlu değildir.

Ancak takibin türü, nafakanın hangi kararla hüküm altına alındığına göre belirlenmelidir. Dava sırasında verilen tedbir nafakasına ilişkin ara karar ile nihai mahkeme ilamı aynı belge değildir. Ara karara dayalı alacak için takip hazırlanırken kararın niteliği, başlangıç tarihi, ödeme dönemleri ve varsa sonraki değişiklik kararları kontrol edilmelidir.

Takip talebinde ödenmemiş aylar ve varsa devam eden aylık nafaka açık biçimde gösterilmeli; daha önce yapılan ödemeler hesaptan düşülmelidir. Borçlunun takibe itiraz etmesi hâlinde izlenecek yol, başlatılan takip türüne ve itirazın içeriğine göre ayrıca belirlenir.

Birikmiş nafaka ile aylık nafaka neden ayrı değerlendirilir?

Birikmiş nafaka, geçmişte vadesi geldiği hâlde ödenmemiş tutarlardır. Cari nafaka ise karar gereğince ödenmesi devam eden aylık tutardır. Her ikisinin tahsili istenebilir; fakat nafakanın ödenmemesine bağlı tazyik hapsi bakımından yalnızca geçmiş borcun bulunması yeterli kabul edilmemelidir.

İcra ve İflas Kanunu’nun 344. maddesi, nafakaya ilişkin kararın gereğini yerine getirmeyen borçlu hakkında alacaklının şikâyeti üzerine üç aya kadar tazyik hapsi öngörür. Bu yaptırım kendiliğinden uygulanmaz. Takibin durumu, borçluya yapılan tebligat, şikâyet tarihinde ödenmemiş cari aylık nafaka bulunup bulunmadığı ve diğer koşullar somut dosyada incelenir. Kararın gereği yerine getirilirse, hapsin uygulanmasına başlanmış olan borçlu tahliye edilir.

Tazyik hapsi için doğrudan başvuru yapılabilir mi?

Ödeme yapılmadığı anlaşılır anlaşılmaz tazyik hapsine karar verileceği düşünülmemelidir. Önce nafaka kararı ve icra dosyası birlikte incelenmelidir. Yargıtay 12. Hukuk Dairesinin 26.11.2019 tarihli, 2019/12613 E. ve 2019/17054 K. sayılı kararında da cari nafaka, tebligat ve nafakanın kaldırılması veya azaltılması talebiyle açılmış davanın değerlendirilmesi üzerinde durulmuştur. Bu karar, her ödenmeyen nafaka taksidinin otomatik olarak hapis sonucunu doğurmadığını gösterir.

Şikâyet süresi de önemlidir. İcra ve İflas Kanunu’nun 347. maddesine göre, ilgili fiil bakımından şikâyet hakkı öğrenmeden itibaren üç ay ve her hâlde fiilden itibaren bir yıl geçmekle düşer. Hangi aylık ödemenin şikâyete konu edilebileceği dosyanın tarihleri üzerinden ayrıca hesaplanmalıdır.

Nafaka ödenmiyorsa ilk olarak ne yapılmalı?

Mahkemenin tedbir nafakasına ilişkin ara kararı, varsa nafaka miktarını değiştiren sonraki kararlar ve ödeme kayıtları bir araya getirilmelidir. Her ay için ne kadar ödeme gerektiği ve ne kadarının ödendiği ayrı ayrı hesaplanmalıdır. Ardından uygun icra takibi ve koşulları varsa şikâyet yolu değerlendirilmelidir.

Sonuç olarak: Tedbir nafakasının ödenmemesi hâlinde alacak icra yoluyla istenebilir. Tazyik hapsi ise ayrı şartlara bağlıdır; özellikle birikmiş borç, cari aylık nafaka, takip ve tebligat birbirine karıştırılmamalıdır.

Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır. Somut dosyada izlenecek yol, mahkeme kararları ve icra kayıtları incelenerek belirlenmelidir.

Gültutan & Partners / Av. Hasan Gültutan