Yurt Dışı Boşanma Kararı Türkiye’de Geçerli mi? Tescil ve Tanıma

Yurt Dışında Boşandım: Bu Karar Türkiye’de Nasıl Geçerli Olur?

Yurt dışında boşanma kararı alan kişilerin sık karşılaştığı sorulardan biri şudur: “Boşandım ama Türkiye’deki nüfus kaydımda hâlâ evli görünüyorum. Ne yapmalıyım?” Bir diğeri de yabancı boşanma kararında mal paylaşımından söz edilmiyorsa Türkiye’de bu konuda talepte bulunulup bulunulamayacağıdır.

Bu soruların yanıtı için boşanmanın nüfus kaydına işlenmesi, yabancı kararın Türkiye’de tanınması veya tenfizi ve mal rejiminin tasfiyesi ayrı ayrı değerlendirilmelidir.

Yabancı boşanma kararı nüfus kaydına nasıl işlenir?

5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu’nun 27/A maddesi, yabancı ülkenin yetkili adlî veya idarî makamınca verilen boşanma kararının belirli şartlarla Türkiye’de nüfus kütüğüne tesciline imkân tanır. Kararın verildiği ülke hukukuna göre usulen kesinleşmiş olması ve Türk kamu düzenine açıkça aykırı bulunmaması gerekir. Bu şartları taşıyan her karar için mutlaka önce Türkiye’de tanıma davası açılması gerektiği söylenemez. (mevzuat.adalet.gov.tr, nvi.gov.tr)

Başvuru, kararın verildiği ülkedeki Türk dış temsilciliğine veya Türkiye’de ilgili il nüfus ve vatandaşlık müdürlüğüne yapılabilir. Taraflar bizzat ya da usulüne uygun yetkilendirilmiş temsilcileri aracılığıyla başvurabilir. Her iki tarafın aynı anda hazır bulunması zorunlu değildir; ayrı zamanlarda başvurulursa iki başvuru arasındaki süre 90 günü geçmemelidir. Taraflardan birinin ölmüş veya yabancı olması gibi durumlarda tek başına başvuruya ilişkin özel kurallar da vardır. (mevzuat.adalet.gov.tr, nvi.gov.tr)

Başvuruda kesinleşmiş yabancı karar, usulüne uygun onay ve Türkçe tercüme ile kimlik belgeleri gibi evraklar incelenir. Kesinleşmenin karardan ayrıca belgelenmesi veya vekille başvuru hâlinde özel vekâletname sunulması gerekebilir. Belgelerin biçimi ve başvuru yapılacak makam, somut dosyaya göre önceden kontrol edilmelidir. (nvi.gov.tr, koln-bk.mfa.gov.tr)

Tanıma veya tenfiz davası ne zaman gündeme gelir?

Nüfus kütüğüne tescil için gereken şartlar bulunmadığından başvuru reddedilirse, yabancı kararın Türkiye’de tanınması için mahkeme yoluna başvurulabilir. Yabancı mahkeme kararlarının tanınması ve tenfizi, 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun’da düzenlenir. Tanıma, kararın kesin hüküm veya kesin delil etkisinin kabulüyle; tenfiz ise icra edilmesi gereken bir hükmün Türkiye’de yerine getirilebilmesiyle ilgilidir. (nvi.gov.tr, mgm.adalet.gov.tr, mgm.adalet.gov.tr)

Nüfus müdürlüğünde boşanmanın tescil edilmesi, yabancı kararın içindeki bütün hükümlerin Türkiye’de kendiliğinden uygulanacağı anlamına gelmez. Kararda velayet, nafaka, kişisel ilişki, tazminat veya mal rejimi hakkında hükümler varsa bunların Türkiye’deki etkisi ayrıca incelenir. Tescil komisyonunun kararı, bu hükümlerin tenfizi bakımından sonuç doğurmaz. (nvi.gov.tr)

Yabancı boşanma kararında mal paylaşımı yazmıyorsa ne olur?

Boşanma kararında mal paylaşımı hakkında hüküm bulunmaması, mal rejimine ilişkin olası taleplerin sırf bu nedenle karara bağlandığı anlamına gelmez. Ancak bu durum, Türkiye’de açılacak bir davanın mutlaka kabul edileceği anlamına da gelmez.

Önce yabancı yargılamada mal rejimi konusunda ayrı bir anlaşma, dava veya karar bulunup bulunmadığı araştırılmalıdır. Ardından eşlerin vatandaşlıkları, evlenme anındaki mutad meskenleri, malların bulunduğu ülkeler ve uygulanacak hukuk değerlendirilir. 5718 sayılı Kanun’un 15. maddesi, evlilik mallarına uygulanacak hukuk için özel kurallar öngörür; taşınmazların tasfiyesinde ise bulundukları ülke hukuku önem taşır. Hak düşürücü süre ve zamanaşımı değerlendirmesi de ilgili kararlar ve tarihler görülmeden yapılamaz. (mgm.adalet.gov.tr)

Bu nedenle yıllar önce kesinleşmiş bir yabancı boşanma kararında dahi ilk adım, “Türkiye’de yeniden boşanma davası açılabilir mi?” sorusundan önce mevcut kararın, nüfus kaydının ve mal rejimine ilişkin belgelerin birlikte incelenmesidir.

İşleme başlamadan önce hangi belgeler kontrol edilmeli?

Yabancı boşanma kararının tamamı ve kesinleşme belgesi, onaylı Türkçe tercümeleri, güncel nüfus kayıt örneği ve varsa mal paylaşımına ilişkin anlaşma veya kararlar bir araya getirilmelidir. Mal rejimi talebi düşünülüyorsa ilgili taşınmaz, banka ve diğer malvarlığı kayıtları ile önemli edinim tarihleri de belirlenmelidir.

Sonuç olarak: Yurt dışındaki boşanmanın Türkiye’de nüfusa işlenmesi için bazı hâllerde idarî başvuru yeterli olabilir. Mal paylaşımı ve yabancı karardaki diğer hükümler ise kendi koşulları içinde ayrıca değerlendirilir. İzlenecek yol, kararın içeriğine ve somut dosyanın özelliklerine göre belirlenmelidir.

Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır. Somut olayın hukuki değerlendirmesi, ilgili karar ve belgeler incelenerek yapılmalıdır.

Gültutan & Partners / Av. Hasan Gültutan